////

ROZSTRZYGANIE KONFLIKTÓW

Posted by: admin  :  Category: Świat emocji

W takich sytuacjach człowiek nie może rozstrzygać przeżywanych konfliktów odwo­łując się jedynie do znanych sobie reguł moralnych. W tym punkcie krytyka kodeksów, zwłaszcza zaś tzw. postawy kodeksowej — czyli liczenia na doskonałość rozwiązań kodeksowych i uchylania się od własnego wyboru, od trudu decydowania — jest najostrzejsza. Krytyka ta bowiem odsłania nieprzydatność kodeksów w sytuacjach wymagających jednostkowych decyzji, wskazując na fakt, że kodeksy te nie dają człowiekowi podstaw do przyjęcia konkretnego rozwiązania.Zdaniem przeciwników rozwiązań kodeksowych oce­ny takie i konkretne rozwiązania powinny być spra­wami indywidualnego sumienia ludzkiego. Według nich decydować i wybierać musi sam człowiek „na własny rachunek” moralny — na podstawie własnej orientacji w danej sytuacji.

ZNAJOMOŚĆ REGUŁ

Posted by: admin  :  Category: Świat emocji

W grę nie wchodzi tu bowiem zna­jomość lub nieznajomość określonych reguł, lecz; nie­pewność, której z tych reguł dać pierwszeństwo. Nie­zbędny jest tu własny namysł i ocena, własny wybór decyzja na własną odpowiedzialność. Niezbędna tu jest zatem wysoka wrażliwość moralna i odwaga dokony­wania wyboru, nie zaś tchórzliwa ucieczka do gotowych rozwiązań, oczekiwanie na czyjąś decyzję, wskazówkę jak należy postąpić. Tu człowiek jest rzeezyv/iście sam — i sam musi decydować.Wynika z powyższego, że do sytuacji konfliktowych nie odnoszą się żadne uprzednie ustalenia, zalecenia, jak postąpić w danej sytuacji, a to dlatego, że sytuacje te są niepowtarzalne i nie dające się przewidzieć.

USTALENIE ROZWIĄZANIA

Posted by: admin  :  Category: Świat emocji

Nie można więc powiedzieć, jak należy się w danej sytuacji zachować, co najwyżej można mówić — i to nie zawsze — jak należało się zachować, a więc w stosunku do przeszłości, gdy znane są już wszelkie konsekwencje określonych rozwiązań. Wybór w sytua­cjach konfliktowych najczęściej nie daje się też spro­wadzić do rachunku „matematycznego” — tyle dóbr narażamy, a tyle chronimy; w moralności rzadko kiedy rachunek taki jest możliwy. Czy jednakże z faktu, iż niepodobna za nikogo usta­lić „obowiązującego” rozwiązania, wynika, że nie spo­sób formułować żadnych generalnych dyrektyw odno­szących się do wyborów w sytuacjach moralnego kon­fliktu? Wydaje się, że dyrektywy takie można racjo­nalnie określić.

NAKAZUJĄCA DYREKTYWA

Posted by: admin  :  Category: Świat emocji

Jedną z nich jest dyrektywa nakazują­ca liczyć się z możliwością konfliktów — dyrektywa wrażliwości moralnej, gotowości podejmowania włas­nych decyzji, własnej oceny sytuacji i poczucia moral­nej odpowiedzialności. Drugą jest dyrektywa nadrzęd­nego celu postępowania — nakazuje ona wybrać w określonej sytuacji tę wartość, o którą w danym działa­niu chodzi; dla walczącego żołnierza będzie nią obrona kraju, dla lekarza — życie, dla naukowca — prawda. Trzecia dyrektywa ma charakter pedagogiczny — naka­zuje liczyć się z wychowawczymi skutkami danej de­cyzji, z tym, czy mogłaby być przykładem dla innych ludzi w podobnych sytuacjach.

W KAŻDEJ Z DYREKTYW

Posted by: admin  :  Category: Świat emocji

W każdej z tych trzech dyrektyw chodzi więc przede wszystkim o to, by w sytuacjach konfliktowych nie działać mechanicznie, po linii najmniejszego oporu, lecz dokonywać trudnych wyborów czując i myśląc, ważąc poszukując rozwiązania najtrafniejszego, w znaczeniu, w jak rn w ogóle można mówić o trafności rozwiązań sytuacji konfliktowych. Jeszcze raz dochodzimy zatem do stwierdzenia, iż do sytuacji konfliktowych nie odnoszą się proste d jedno­znaczne reguły moralnych kodeksów. Tu jednakże wy­łaniają się inne jeszcze sprawy, które warto przynaj­mniej zasygnalizować. Krytyka kodeksów moralnych i „postawy kodekso­wej występuje zwłaszcza na gruncie egzystencjalizmu.,

ODPOWIEDZIALNOŚĆ MORALNA

Posted by: admin  :  Category: Świat emocji

Egzystencjalizm, odsłaniając wielość i różnorodność sy­tuacji moralnie konfliktowych, stworzył podstawy dla krytyki absolutyzmu moralnego. Ale egzystencjalizm — ze względu na swe subiektywno-idealistyczne założe­nia — zabsolutyzował owe sytuacje konfliktowe, przed­stawił jednostronnie rzeczywistość jako składającą się jedynie z takich sytuacji. Toteż i wy wodząca się z tych źródeł krytyka kodeksów moralnych i „postaw kodek­sowych” jest jednostronna, nie dostrzega ona realiów społecznych i nie jest w stanie sformułować zgodnych z nimi założeń wychowawczych. Tu właśnie ujawniają się podstawowe różnice w sposobie i konsekwencjach krytyki absolutyzmu moralnego między koncepcjami subiektywizmu i indywidualizmu, absolutnej autonomii moralnej człowieka, a koncepcjami wyrastającymi na gruncie racjonalizmu i realizmu, widzącymi społeczne uwarunkowania i społeczne odniesienia postępowania jednostki ludzkiej.