Kategoria: Świat emocji

ROZSTRZYGANIE KONFLIKTÓW

W takich sytuacjach człowiek nie może rozstrzygać przeżywanych konfliktów odwo­łując się jedynie do znanych sobie reguł moralnych. W tym punkcie krytyka kodeksów, zwłaszcza zaś tzw. postawy kodeksowej — czyli liczenia na doskonałość rozwiązań kodeksowych i uchylania się od własnego wyboru,

ZNAJOMOŚĆ REGUŁ

W grę nie wchodzi tu bowiem zna­jomość lub nieznajomość określonych reguł, lecz; nie­pewność, której z tych reguł dać pierwszeństwo. Nie­zbędny jest tu własny namysł i ocena, własny wybór decyzja na własną odpowiedzialność. Niezbędna tu jest zatem wysoka wrażliwość moralna i odwaga

USTALENIE ROZWIĄZANIA

Nie można więc powiedzieć, jak należy się w danej sytuacji zachować, co najwyżej można mówić — i to nie zawsze — jak należało się zachować, a więc w stosunku do przeszłości, gdy znane są już wszelkie konsekwencje określonych rozwiązań. Wybór

NAKAZUJĄCA DYREKTYWA

Jedną z nich jest dyrektywa nakazują­ca liczyć się z możliwością konfliktów — dyrektywa wrażliwości moralnej, gotowości podejmowania włas­nych decyzji, własnej oceny sytuacji i poczucia moral­nej odpowiedzialności. Drugą jest dyrektywa nadrzęd­nego celu postępowania — nakazuje ona wybrać w określonej sytuacji tę wartość,

W KAŻDEJ Z DYREKTYW

W każdej z tych trzech dyrektyw chodzi więc przede wszystkim o to, by w sytuacjach konfliktowych nie działać mechanicznie, po linii najmniejszego oporu, lecz dokonywać trudnych wyborów czując i myśląc, ważąc poszukując rozwiązania najtrafniejszego, w znaczeniu, w jak rn w ogóle

ODPOWIEDZIALNOŚĆ MORALNA

Egzystencjalizm, odsłaniając wielość i różnorodność sy­tuacji moralnie konfliktowych, stworzył podstawy dla krytyki absolutyzmu moralnego. Ale egzystencjalizm — ze względu na swe subiektywno-idealistyczne założe­nia — zabsolutyzował owe sytuacje konfliktowe, przed­stawił jednostronnie rzeczywistość jako składającą się jedynie z takich sytuacji. Toteż i wy

WYOBRAŻENIA WARTOŚCI

Z punktu widzenia marksizmu konflikty moralne są realną rzeczywistością człowieka. Wybór w sytuacjach takich konfliktów należy do jednostki. Nie może s;ię ona oglądać na rozwiązania podjęte „za nią” i „dla niej”; uchylanie się od własnej decyzji w złożonej sytuacji znamionuje

ODPOWIEDZIALNOŚĆ PRZED SAMYM SOBĄ

Wybiera, lecz jego decyzje nie są dowolne. Nie są dowolne w tym sensie, że są przecież uwarunkowane wpojonym mu przez wychowa­nie systemem wartości, znajomością społecznych reak­cji na określoną decyzję itp.Po drugie — wybór w sytuacjach konfliktowych do­konuje się nie na

ODPOWIEDZIALNOŚĆ PRZED SPOŁECZNOŚCIĄ

Liczy się ona wszakże jedynie wówczas, gdy jednostka poczuwa się do odpowiedzialności przed spo­łecznością.Po trzecie wreszcie, sytuacje konfliktowe — często charakteryzujące się drastycznością — nie wyczerpują jednak moralnej rzeczywistości człowieka. Składają się na nią i sytuacje proste i powtarzalne, w

ZESTAW REGUŁ

Chodzi również o to, że znaczenie kodeksu jest ograniczone, że jest on w wielu sytuacjach zawodny, że jego zasady ulegają zmianie. Znajomość kodeksowych reguł moralnych nie eliminuje jednakże na gruncie racjonalnej ich interpre­tacji wrażliwości moralnej i wagi indywidualnych de­cyzji w

ROZUMIENIE KODEKSU

Tak rozumiany kodeks nie wyklucza też odpowiedzial­ności moralnej za swe postępowanie. Odpowiedzialność moralna jest praktycznie unicest­wiana w dwóch wypadkach. Po pierwsze — w wypadku dogmatycznej postawy kodeksowej; kurczowe trzyma­nie się autorytatywnie ustalonych reguł ma wszak zwalniać z tej odpowiedzialności, którą ponosić

KAŻDA DECYZJA

Każda decyzja jest jedna­kowo dobra, jest bowiem jego decyzją. Tymczasem od­powiedzialność moralna człowieka — ocena społeczna jego postępowania — ma racjonalny sens jedynie na gruncie uznania jedności sytuacji złożonych d prostych, uznania jedności społecznych uwarunkowań postępo­wania jednostki i jego (samodzielności